Avrupa Birliği Siber Güvenlik Ajansı’nın (ENISA), Çin menşeli açık ağırlıklı yapay zekâ modellerini internete kapalı, yalıtılmış ağlar (air-gapped) üzerinde sessizce test ettiği gün yüzüne çıktı. Kurumun yürüttüğü bu gizli değerlendirme süreci, yalnızca teknik bir merakın sonucu değil, Avrupa'nın kritik altyapılarını güvenceye alma ve yeni yasal denetim mekanizmalarına zemin hazırlama arayışının doğrudan bir parçasını oluşturuyor. ENISA İcra Direktörü Juhan Lepassaar, kurumun güvenli iç altyapılarında Çinli açık ağırlıklı modelleri stres testine tabi tuttuğunu doğrularken, test edilen spesifik modeller ve izlenen yöntemler gizli tutuluyor. Testlerin kamuoyuna duyurulmadan yürütülmesi, Avrupa'nın bu hamlesinin arkasındaki temel hedefleri ve ajandanın perde arkasını öne çıkarıyor. Peki tam olarak amaç ne? Amaç 1: Yasal casusluk ve veri sızıntısı risklerini bertaraf etmek ENISA'nın testleri doğrudan API üzerinden değil de tamamen internet bağlantısı kesilmiş donanımlarda gerçekleştirmesinin en temel nedeni, Çin'in ulusal güvenlik mevzuatından kaynaklanan veri sızıntısı tehdididir. Çin’in 2017 tarihli Ulusal İstihbarat Kanunu, Çin merkezli tüm şirketleri hükûmetin istihbarat talepleriyle koşulsuz iş birliği yapmaya zorunlu kılmaktadır. Bu yasal zorunluluk, DeepSeek veya Alibaba gibi şirketlerin sunucularına gönderilen her türlü verinin doğrudan Çin devletinin erişimine açılması anlamına gelmektedir. ENISA'nın amacı, model ağırlıklarını yerel altyapılara indirip dış dünyayla teması keserek, kurumsal ve operasyonel verileri Çin yasalarının etki alanına maruz bırakmadan modellerin yetenek ve açıklarını güvenle incelemektir. Amaç 2: Model ağırlıklarına gömülü güvenlik zafiyetlerini keşfetmek Açık ağırlıklı modeller indirildikten sonra harici bir sunucuya veri göndermese de modelin kendi eğitim parametrelerinde gizli arka kapılar, zafiyetler veya manipülasyonlar barındırıp barındırmadığı sorusu kurumun ana odak noktasını oluşturmaktadır. ENISA, bu testlerle şu güvenlik tehditlerini haritalandırmayı hedeflemektedir: Zararlı İçerik ve İstismar Kolaylığı: Yapay zekâ modellerinin güvenlik filtrelerinin (safety alignment) devre dışı bırakılma oranlarını, siber suç araçları ve kimyasal-biyolojik tehditler gibi alanlarda zararlı talimatlar üretip üretmediğini tespit etmek. Akıl Yürütme Manipülasyonu: Model mimarilerinin saldırganlar tarafından ele geçirilip geçirilemeyeceğini ve karar alma süreçlerinin gizlice manipüle edilmeye açık olup olmadığını belirlemek. Yerleşik Kodlama Açıkları: Modellerin eğitim aşamasından gelen yapısal zafiyetleri ve olası gizli yönlendirmeleri somut olarak ortaya koymak. Amaç 3: AB yapay zekâ yasası için yaptırım zeminini hazırlamak ENISA'nın testlerinin nihai ve en stratejik amacı, AB Yapay Zekâ Yasası (EU AI Act) kapsamında uygulanacak regülasyonlar için teknik ve yasal bir denetim tabanı oluşturmaktır. Çinli yapay zekâ sağlayıcılarının Avrupa'daki gönüllü uyum kurallarını (Code of Practice) imzalamamış olması, bu modellerin risk değerlendirmelerinde ciddi bir denetim boşluğu yaratmaktadır. ENISA'nın yalıtılmış ağlarda elde edeceği somut bulgular, Avrupa Birliği Yapay Zekâ Ofisi'ne resmi yaptırım yetkisi sağlayacaktır. Bu test sonuçları doğrultusunda AB; Belirli modellerin Avrupa pazarında dağıtımını kısıtlayabilecek, Modelleri yüksek riskli sistem kategorisine alarak ağır yasal yükümlülükler getirebilecek, Enerji, finans, sağlık ve kamu yönetimi gibi kritik altyapılarda hangi yapay zekâ sistemlerinin kullanılmasına izin verileceğini kesin kurallarla belirleyebilecektir.